Gospodarka i narracje miejskich peryferii – rewitalizacja, recykling i fetysz

Brak utylizacji – o wysypiskach i składowiskach

Nieustannie rosnąca góra śmieci, narastająca ilość rzeczy wyrzuconych i przestarzałych można uznać za odzwierciedlenie relacji między człowiekiem a naturą w społeczeństwach przemysłowych. Co prawda kontrolowane składowiska, gdzie odpady rzekomo spokojnie leżą, są całkowicie uszczelnione i mają zniknąć, obiecują, że świat towarów i konsumpcji pozostanie bez konsekwencji. Jednak przedmioty raczej prowadzą własne materialne życie i w warunkach bezkształtności i równości ujawniają się jeszcze bardziej. Nielegalne wysypiska tworzą na miejskich peryferiach dziwne krajobrazy, artefakty mieszają się z naturą, zlewając się w nowe assemblage, laboratorium różnorodnych i nieprzewidywalnych reakcji. Magazyny jako miejsca dla cennych rzeczy, które mają potencjał, by być używane, wydają się teraz być czymś zupełnie przeciwnym. Istnieje jednak wspólna granica, która łączy obie praktyki i miejsca, a przedmioty mogą ją przekraczać w obu kierunkach – w ten sposób archiwizowane ulega zniszczeniu, traci na wartości, a składowane zostaje ekshumowane: to, co wydawało się bezużyteczne, zostaje uznane za cenny surowiec. Składowiska stają się również kulturowymi archiwami alternatywnymi i przedmiotem badań z zakresu „Garbage Studies”, które są badane m.in. za pomocą metod archeologicznych.

Sprawdzanie umiejętności manualnych między fetyszem a rekonstrukcją

Czy planeta może się zregenerować razem z nami? Warsztaty i garaże zadomowiły się – niczym rośliny ruderalne czy pionierskie – w przestrzeniach międzybudynkowych miasta, często na powojennych terenach poprzemysłowych. We wschodnich Niemczech jako typologia często spotyka się je w zestawieniu z blokami z wielkiej płyty i ogródkami działkowymi. Stanowią one część ważnego krajobrazu społecznego, w którym kultywuje się i rozwija szczególne umiejętności manualne oraz niemal nieograniczoną pomysłowość. Dzięki pracom rekonstrukcyjnym i naprawczym otwierają się okresy, które wskazują zarówno na przeszłość, jak i na przyszłość. Kluczowe pytanie brzmi: jak można chronić takie przestrzenie, nie pozbawiając ich ich specyficznego charakteru? Jak można zachować takie specyficzne przestrzenie, nie poddając ich ograniczającej nadmiernej determinacji kapitalistycznych interesów eksploatacyjnych? Nowsze podejścia do konserwacji zabytków mogłyby być tu być może otworzyć nowe drogi.